My RSS Feeds
(Bijna) Klaar
Om er weer een beetje in te komen wil ik het een en ander gaan vertellen omtrent de citaten uit mijn citaten-generator in te titel. Dit zijn namelijk niet zomaar een aantal willekeurige citaten. Elk citaat wat er in zit heb ik met de hand uitgezocht en heeft iets wat ik er goed aan vind, of bevat een bepaalde wijsheid die ik in acht houd (of dat dan toch probeer).
Als je een goeie weet, laat het me weten en misschien zet ik 'm ook wel hierboven. :-)
- ἆ.
Voor diegenen die geen (klassiek) Grieks lezen: er staat "ah." Het is geschreven door Euripides in één van zijn best bekende tragedies, de Bakchai (of de Bacchae als je wilt latiniseren of de Bakchanten als je het echt wil verneuken).Om precies te zijn, het is regel 810. Je kunt de Griekse editie van de link in het citaat downloaden of je kunt een Engelse vertaling hier lezen.
Waarom is een enkele letter zo belangrijk? Precies! Toen ik nog op het gymnasium zat heb ik een complete lezing bezocht over deze éne letter.
Het is als het ware de as waarom de hele tragedie van Euripides draait. In de eerste 809 regels hebben mensen, bij name van Pentheus de koning, hun eigen lot, cultuur en leven zelf volledig in de hand. Tegen de tijd dat we bij regel 810 zijn moet Dionysos (ja, dat IS zijn naam) zichzelf nog bewijzen als god, maar heeft ondertussen wel een grote schare vrouwelijke volgelingen, de Bakchai. Deze opstandige vrouwen beginnen een groot probleem te vormen voor Pentheus. Hij begint steeds ondoordachter en blinder (en, voor Grieken heel belangrijk, irrationeler) te handelen tegen de zich duidelijk opstapelende bewijzen van Dionysos' godheid in. Hij blijft standvastig in zijn voornemen om de revolutie te onderdrukken en om het aanbidden van Dionysos door deze vrouwen, een overigens behoorlijke orgie-achtige handeling, te stoppen. Dionysos drukt hem op het hart om niet te gaan en de vrouwen niet af te slachten. Hij biedt zelfs aan zelf de berg op te gaan en de vrouwen vreedzaam mee terug te nemen. Pentheus, deels blind door woede, weigert pertinent.
Dan komt regel 810. Pentheus is aan het razen over deze losbandige vrouwen en begint zijn leger te mobiliseren. Dionysos raakt hem zat en onderbreekt zijn tirade met een authoritair "AH!". Vanaf dat moment raakt Pentheus alles kwijt en heeft duidelijk geen controle meer over zijn zinnen. Dionysos voedt zijn nieuwsgierigheid naar de rituelen van deze vrouwen. De nieuwsgierigheid overwint uiteindelijk zijn wil om ze te vernietigen. Dionysos gebruikt zijn invloed om hem in de val te lokken en overtuigt hem dat de enige manier om de rituelen te aanschouwen is om zelf als vrouw verkleed te gaan.
Natuurlijk eindigt dit verhaal met de dood van Pentheus. Een sterveling die het opneemt tegen een god? Dat leg je altijd af.
Maar er steekt meer achter. Ten eerste is deze ene letter hét cruciale keerpunt. Vanaf dit moment heeft Dionysos de controle over de situatie en zelfs over het verloop van de hele tragedie. Een enkele letter is op deze manier ontzettend belangrijk gemaakt, en dit geldt als voorbeeld dat je nooit iets moet onderschatten.
Op een wat bredere schaal stelt Euripides de positie van vrouwen in de oude Griekse samenleving ter discussie. Simpel gezegd: Die zoog. Zelfs naar oude standaarden hadden Griekse vrouwen het k.u.t.
Euripides zag dat sociale rangorde en de positie van verschillende groepen allen verwoven onderdelen van hetzelfde systeem zijn. Daaruit volgt dat elke opstand tegen een gevestigde positie binnen die sociale rangorde een mogelijkheid tot verandering in het gehele systeem inhoudt, wat deels bestaat vanwege deze hiërarchie. Dit wordt hoogstwaarschijnlijk als een bedreiging ervaren. Daartegenover geldt dat naarmate de rang en positie verlagen, de kans op rebellie in welke vorm dan ook behoorlijk toeneemt omdat de weerstand tegen het systeem stijgt.
Dat is waarom Pentheus zo'n groot probleem heeft met vrije en onafhankelijke vrouwen. En, voor mij dan toch, het is een belangrijk stukje wijsheid om in je hoofd te houden als je aanschouwt wat er allemaal aan het gebeuren is in de huidige tijd.
