Waar zijn die nou weer mee bezig!?

Ik reis bijna nooit (meer) met de trein en verafschuw de Nederlandse Spoorwegen, en afgelopen weekeinde wist ik weer waarom. Ik moest naar Den Haag, probeerde te pinnen met mijn creditcard en kwam er achter dat de betaalautomaten van de NS dit niet kunnen. Ik stap in en loop naar de conducteur, die, zonder zelfs maar goedemiddag gezegd te hebben, bars om mijn kaartje vroeg. Ik legde het verhaal uit en trok mij identiteitsbewijs tevoorschijn, wat ik als ieder rechtschapen burger in het belang van de terrorismebestrijding (of zoiets, de boete van € 45,- zijn voor zowel mij als de overheid overtuigender redenen) bij me had.

De man kijkt me aan, roept er twee collegae bij en zij beginnen me af te blaffen alsof ik de eerste de beste crimineel was. Wat ik wel niet dacht, dat dat zomaar zou gaan, wat dat allemaal wel de NS niet extra kostte, dat ze me aan de politie zouden overleveren als ik niet mee zou werken en dat ik maar een kaartje tot Roosendaal kon krijgen voor 40% meerprijs en € 10,- administratiekosten. Ik werd er daar uitgewerkt en de rest was niet hun probleem. In kortere termen: Ik ben van mijn leven nog nooit zo onbeschoft behandeld, alleen maar omdat ik noodgedwongen een kaartje bij de conducteur moest kopen. Zelfs de Russische militia waren beleefder dan deze drie.
Er zat niets anders op dan in Roosendaal uit te stappen, een PIN-automaat te zoeken, daar cash te PINnen met mijn creditcard, terug te lopen en een kaartje te kopen. Alleen: De loketten waren gesloten, en de automaten van de NS pikken geen papiergeld! Mijn enige optie was dus wederom de trein instappen en met bibberende knietjes de conducteur te zoeken en nogmaals het verhaal te doen. Gelukkig kenden deze twee nog wel de term "klantvriendelijkheid" en het concept "overmacht" en zij hebben me dus zonder extra tarifering of kosten een kaartje verkocht voor de rest van het traject. Kudo's!!!

Ik zit dit te typen op de terugreis, in de trein. We hadden wéér hetzelfde probleem, maar gelukkig weer een aardige conducteur. Die vertelde ons nog en passant dat er vanaf 1 oktober of zo beleid komt wat mensen in mijn situatie dus een onverwijlde boete van € 35,- geeft! De conducteurs zelf zijn hier om begrijpelijke redenen ook furieus over, en zien niets in het beleid.  
Ondertussen moet ik nog 20 minuten wachten voor de trein vertrekt, omdat de vorige te beroerd was om 3 minuten te wachten op de aansluiting. Deze lijn gaat er daarnaast zo'n 20 minuten langer over doen omdat de intercity vandaag een stoptrein is wegens een seinstoring.

De NS zitten me tot aan het bovenste puntje van mijn kruin, maar wat kan ik er tegen doen? Ik weet niet hoeveel extra een uitstel van betaling kost, net zomin als die onbeschofte conducteuren dat weten, maar ik weet wel dat het géén € 10,- en 40% bovenop het toch al volstrekt asociale tarief is.
Ik kan dus een paar dingen doen in mijn machteloosheid tegen de monopolist: Ofschoon ik de namen van de conducteuren niet weet een paar klachten tegen ze indienen, mijn geld terug vragen voor de terugreis wegens vertraging (wat waarschijnlijk niet gaat gebeuren, maar ach) een correspondentie starten over de boete om ze wél op die kosten te jagen zodat ik tenminste nog waar krijg voor mijn geld, een vals adres opzoeken wat ik de volgende keer kan opgeven en een anti-agressiecursus nemen. Want ofschoon ik nog nooit gevochten heb of met de politie in aanraking ben geweest had het weinig gescheeld of ik was in die drie Tokkies geklommen om zoveel onredelijkheid tegen een machteloos iemand. Dit zal ik ook niet vergeten de volgende keer dat ik de NS hoor klagen over agressie in de trein.

Onredelijkheid lokt onredelijkheid uit, en het is ongelooflijk hoe onredelijk de Nederlandse Spoorwegen kunnen zijn. Vast wel dat zwartrijders ze veel kosten en vast wel dat treinen niet goedkoop zijn. Maar de tarieven zijn meer dan verdubbeld sinds de privatisering en vroeger kocht je dan nog een zitplaats, tegenwoordig een vervoersbewijs. Zolang het tarief voor één persoon met korting lager is dan de auto nemen vinden ze alles best. Het enige wat we er voor teruggekregen hebben is asocialer en hufteriger beleid, véél meer storingen, slechtere treinen die er mooier uitzien, prachtige stations die extreem veel te duur zijn, een gigantische extra bureacratie die zo ver van de mensen staat dat ik mezelf weleens afvraag of die lui ooit wel eens een trein van binnen hebben gezien, wan-organisatie, en o ja, Rails, dat blad wat niemand leest.

Wij en de generaties na ons kotsen op de neo-liberalen en hun niet aflatende kapitalistische drang tot geforceerde liberalisering en privatisering.
De trein is een vervoersmiddel voor het volk. Het is niet bedoeld om mensen vanachter het stuur van de auto te krijgen, het is voor de mensen die geen auto hebben en/of kunnen betalen. Nog los van het feit dat het beleid van de NS er in ieder geval niet op is gericht om meer reizigerskilometers binnen te krijgen. In plaats daarvan vervreemden ze enorme klantengroepen van zich, zoals senioren en dagjesmensen.
En dat is ook logisch. De NS is tenslotte geprivatiseerd. Het is een bedrijf met een winstoogmerk. Dat valt niet mee als je ziet wat voor een geweldige corporate structure de ambtenaren indertijd hebben uitgedacht, maar ja, winst moet er gemaakt worden. Klantvriendelijkheid, een zitplek, opleiding en werkplezier voor conducteuren, fatsoenlijk onderhoud, goede automatisering en een betaalbare prijs moeten allen wijken voor harde korte-termijn pecunia. De enige reden dat ze nog redelijk binnen marges blijven is omdat ze een prestatiecontract met de Wijze Overheid hebben, op straffe van grote boetes, die natuurlijk niet uit de winst kunnen komen (nog los van het feit dat ze een heel trucenarsenaal hebben opengetrokken om er onderuit te kunnen komen en om de prestaties op te poetsen).

Die Wijze Overheid heeft geprivatiseerd om van een blok aan hun been af te zijn (en aldoende een molensteen om onze nekken te creëren), en om concurrentie mogelijk te maken. Waar is die concurrentie dan!? O ja, op die onrendabele lijnen en stationnetjes die de NS dicht heeft gepleurd omdat er te weinig mensen kwamen. Dat die mensen afhankelijk waren van die trein interesseert ze niet, want er moet winst gemaakt worden. Op een paar van die lijnen boemelen nu 4e-hands uitgerangeerde treinen rond in het kader van de concurrentie op het spoor.

Zwartrijders zijn ondertussen bijna criminelen geworden, en mensen die als gevolg van gebrekkige oude rotzooi en geen loketten geen kaartje kunnen kopen zijn zonder pardon zwartrijders. Alle conducteurs worden voorzien van peperdure HP iPaqs, maar ze moeten die verkochte kaartjes nog wel met de hand schrijven. Ook kunnen ze onze identiteitsbewijzen niet checken of onze adressen verifiëren, dingen die een vrij simpele GPRS-verbinding al kan. En ik teken wel een machtiging voor automatische afschrijving als ze mij dat aan zouden bieden hoor.

Maar nog los daarvan: Wat is er mis mee om direct na het instappen naar de conducteur te lopen en daar een kaartje te kopen? Het argument dat het veel extra zou kosten houdt geen steek na de enorme saneringsoperaties die de NS op de stations heeft doorgevoerd, en extra kosten als gevolg van gebrekkige brakke automatisering zijn, om in de woorden van de conducteurs te spreken, "mijn probleem niet". Daarnaast zou het tientje administratiekosten meer dan voldoende moeten zijn om die eventuele extra kosten op te vangen.

Al met al geniet de NS al jaren geen enkele publieke sympathie meer door hun haren te bergen rijzende gedrag. Mensen worden immobieler door dit beleid, en dit tast een maatschappij in het hart aan. En de NS is, zoals zelfs haar eigen werknemers beamen, autistisch voor al deze kritieken en gaat gewoon door. Publieke tegenstand wordt hoogstens getolereerd totdat het weer uitsterft, in het beste geval wordt dat nog een handje geholpen door een aantal minieme toezeggingen die later weer teruggedraaid worden.
Maar ondertussen wel klagen over te weinig reizigers, te veel werk, te veel agressie, te hoge prestatienormen en natuurlijk te lage marges. En met trots worden allerlei trucs gepresenteerd om de tarieven dit jaar wéér met meer dan 5% te kunnen verhogen, waarna ze weer niets begrijpen van de storm van protest die dat veroorzaakt.

Mijn mening? Halveer de prijzen en zorg dat je voldoende materieel hebt om de enorme golf extra passagiers op te vangen en een zitplek te geven. Herstructureer de tientallen kleine bedrijfjes en breng het onder in onderdelen Vervoer, Materieel, Infrastructuur en Planning. Maak de laatste drie weer staatsbedrijven of op z'n minst non-profit organisaties en geef Vervoer de benodigde concurrentie, die ook toegang krijgt tot het materieel van Materieel. En de stations moeten maar onder gemeente-beheer blijven, om (te veel) verbrasserij te voorkomen. Daarnaast moet elk wettig betaalmiddel te allen tijde geaccepteerd worden en moeten conducteurs gescreend worden op potentiële hufterigheid. Ik bedoel maar :-)

tags: spoorwegen  conducteur  ns  trein  nederlandse  

links: digg this    del.icio.us    technorati    reddit